Sabahattin Ali Hakkında 10 İlginç Bilgi

Sabahattin Ali, Türk edebiyatının en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Yazar, yaşadığı dönem boyunca hikâye, roman, şiir ve tiyatro alanlarında eserler vermiştir. 41 yaşında vefat eden Sabahattin Ali, kısa bir yaşam sürmesine rağmen yazdığı eserlerle hem dönemi hem de sonrasındaki nesiller üzerinde derin etkiler bırakmıştır. Özellikle yazar, toplumsal problemleri ve insan psikolojisini derinlemesine işleyen eserleriyle tanınmaktadır. Bugün Sabahattin Ali’nin ölüm yıldönümü. Bu yazımızda, Sabahattin Ali’nin hayatına, edebi kariyerine, eserlerine ve ölümüne dair merak edilen bilgilerle birlikte yazarın hayatına dair ilginç ve az bilinen 10 gerçeği aktaracağız. 

Sabahattin Ali Kimdir? 

Sabahattin Ali, Türk edebiyatının en önemli yazarlarından biri olarak kabul edilmektedir. Yazar, roman, öykü, şiir ve tiyatro gibi pek çok edebi türde eserler vermiştir. Aynı zamanda, “Toplumcu Gerçekçi” edebiyat anlayışının önde gelen isimlerinden biridir. Sabahattin Ali’nin eserleri, derin psikolojik analizleri ve toplumsal eleştirileriyle öne çıkmıştır. Üstelik yıllar içinde geniş bir okuyucu kitlesine ulaşan yazar, günümüzde hala en çok okunan yazarlardan biridir. 

Sabahattin Ali’nin Hayatı 

Sabahattin Ali, Osmanlı İmparatorluğu döneminde, 25 Şubat 1907 tarihinde Bulgaristan’ın Eğridere ilçesinde dünyaya gelmiştir. Babasının adı Yüzbaşı Ali Selahattin Bey, annesinin adı ise Hüsniye Hanım’dır. Ailesi Trabzon kökenli olan yazarın büyükbabası Oflu Salih Efendi’dir. Ayrıca Sabahattin Ali’nin Fikret ve Süheyla adında iki kardeşi vardır. 

Yazar, eğitim hayatına Üsküdar Doğancılar’daki Füyuzat-ı Osmaniye Mektebi’nde başlamıştır. Üstelik öğrenim hayatında başarılı bir öğrenci olarak dikkat çekmiştir. Daha sonra İstanbul Muallim Mektebi’nden öğretmen diploması alarak mezun olmuştur. Bunun ardından eğitim hayatına öğretmen olarak devam etmiştir. 

Sabahattin Ali, 16 Mayıs 1935 tarihinde Aliye Hanım ile evlenmiştir. Bu evlilikten Filiz Ali adında bir kızları dünyaya gelmiştir. Üstelik Filiz Ali, babasını örnek alarak akademik ve edebi kariyerinde önemli başarılara imza atmıştır. 

Edebi başarıyla dikkat çeken Sabahattin Ali, siyasi görüşleri sebebiyle zor zamanlar yaşamıştır. Aynı zamanda çeşitli davalarla karşı karşıya kalmıştır. Sabahattin Ali, 2 Nisan 1948 yılında yurt dışına kaçmak isterken, Kırklareli’nde korkunç bir şekilde hayatını kaybetmiştir. Cinayete kurban gittiği bilinen Sabahattin Ali’nin ölümü uzun yıllar boyunca tartışmalı bir konu haline gelmiştir. Olayın arkasında ise siyasi sebepler olduğu iddia edilmiştir. 

Sabahattin Ali’nin Edebi Kariyeri ve Eserleri 

Sabahattin Ali, edebi yaşamı boyunca roman, hikâye, şiir ve tiyatro türlerinde eserler kaleme almıştır. Toplumcu Gerçekçi bir anlayışa sahip olan yazar, eserlerinde Anadolu insanının yaşam mücadelesini, toplumsal adaletsizlikleri ve bireysel psikolojiyi konu almıştır. Sabahattin Ali’nin eserleri ise aşağıda listelenmiştir. 

Roman türünde yazdığı eserler:  

• Kuyucaklı Yusuf (1937) 
• İçimizdeki Şeytan (1940) 
• Kürk Mantolu Madonna (1943) 

Öykü türünde yazdığı eserler: 

• Değirmen  
• Kağnı  
• Ses  
• Yeni Dünya  
• Sırça Köşk 

Şiir türünde yazdığı eserler: 

• Dağlar ve Rüzgâr 
• Kurbağanın Serenadı 
• Öteki Şiirler 
• Bütün Şiirler 

Sabahattin Ali, ayrıca, 1936 yılında “Esirler” adında bir oyun kaleme almıştır. 

Sabahattin Ali Hakkında 10 İlginç Bilgi 

Hayatı, kişiliği ve edebi kariyeri gibi konularda dikkat çeken bir karakter olan Sabahattin Ali hakkında 10 ilginç bilgi şu şekildedir: 

1. Sabahattin Ali’nin Annesi ve Onun Üzerindeki Etkisi 

Sabahattin Ali’nin çocukluk yılları Çanakkale, İstanbul ve İzmir’de geçmiştir. Sanatçı kimliğinin oluşumunda, bu şehirlerde yaşadığı deneyimlerin, çocukluk yıllarının ve ailesinin büyük bir etkisi bulunmaktadır. Özellikle yazarın annesinin Sabahattin Ali’nin üzerindeki etkisi büyüktür. Sinirli bir yapıya sahip ola annesinin akıl sağlığının tam olarak yerinde olmadığı söylenmektedir. Hatta annesinin defalarca kez intihara teşebbüs ettiği bilinmektedir. Bu durumun Sabahattin Ali üzerinde olumsuz etkiler bırakmış olabileceği düşünülmektedir. Ayrıca, Sabahattin Ali’nin de bir dönem intihara teşebbüs ettiği yönünde açıklamalar yapılmıştır. 

2. Babasının Etkisi ve Yazıya Olan Yönelimi 

Sabahattin Ali’nin yazmaya olan yeteneğini keşfetmesinde en büyük destekçilerden biri babasıdır. Babası, onun içinden gelen duyguları olduğu gibi yazıya dökmesini istemiştir. Bu teşvik sayesinde, Sabahattin Ali’nin edebiyata olan ilgisi daha da pekişmiştir. Ancak babasının vefatı, genç yazar üzerinde derin bir etki bırakmıştır. 1927 yılında yazdığı “Babam İçin” isimli şiirinde bu kaybın yarattığı duygusal karmaşayı ifade etmiştir. Üstelik Sabahattin Ali’nin babasına olan sevgisi ve bağlılığı, onun soyadı seçiminde de etkili olmuştur. Bunun üzerine “Soyadı Kanunu” çıktığında, babasının adını yaşatmak için “Ali” soyadını almıştır. Böylece Sabahattin Ali adını kullanmaya devam etmiştir.  

3. Çok Yönlü Kariyer Hayatına Sahipti 

Sabahattin Ali’yi yalnızca yazar ve şair olarak tanımak yeterli gelmeyebilir. Çünkü o, pek çok farklı meslek grubunda da faaliyet göstermiştir. Yazarlık kariyerinin yanı sıra, Almanca öğretmenliği, çevirmenlik, öğretmenlik ve dramaturgluk gibi önemli mesleklerde de görev almıştır. Öte yandan, hayatı boyunca mümeyyizlik, yayıncılık, kamyonculuk ve nakliyecilik gibi pek çok farklı işte çalışarak geçimini sağlamıştır. 

4. Atatürk’e Hakaret İddiasıyla Tutuklanma ve Sonraki Adım 

Sabahattin Ali, 1932 yılında Konya’da bulunduğu sırada, Mustafa Kemal Atatürk’ü yeren bir şiir okuduğu iddiasıyla tutuklanmıştır. Ancak, bir süre sonra afla serbest bırakılmıştır. Yazar, 1934 yılında ise, Atatürk’e olan bağlılığını göstermek için “Benim Aşkım” isimli şiirini kaleme almıştır. Bu şiir, dönemin bakanı Hikmet Bayur’un, Sabahattin Ali’den eski düşüncelerini geride bırakmasını istemesiyle yazılmıştır. Aynı zamanda Bayur, onun yeniden öğretmenlik yapabilmesi için Atatürk’e olan bağlılığını gösteren bir mesaj vermesini istemiştir. 

5. Kuyucaklı Yusuf Romanından Sonra Yazarın Yakın Arkadaşı Ona Küsmüştü 

1937 yılında yazılan Kuyucaklı Yusuf romanının ana kahramanı Yusuf, aslında Sabahattin Ali’nin hapishanede bulunduğu dönemde tanıdığı ve hikayesini dinlediği bir mahkumdur. Yusuf, gerçek hayatta da Sabahattin Ali’nin yakın arkadaşıdır. Romanda adı geçen Yusuf, eserdeki kahramanın öldürülmesinden rahatsız olarak yazara küsmüştür. Hatta, Yusuf, “bu eserde öldürüldüm” diyerek kendisinin böyle bir şekilde anlatılmasından dolayı kırgınlığını dile getirmiştir. 

6. “İçimizdeki Şeytan” Romanı Tepki Çekti 

Sabahattin Ali’nin 1940 yılında yayımlanan İçimizdeki Şeytan isimli romanı, dönemin milliyetçi çevreleri tarafından büyük bir eleştiriyle karşılanmıştır. Roman, bireyin içsel çatışmalarını ve toplumsal baskıları derinlemesine işlemektedir. Bundan dolayı bazı milliyetçi gruplar bunu kendilerine yönelik bir saldırı olarak algıladılar. Eserin ele aldığı temalar, özellikle o dönemin toplumsal yapısıyla örtüşmeyen eleştiriler sunmasından, sert tepkilere yol açmıştır. 

 7. Kürk Mantolu Madonna Yıllardır En Çok Satılanlar Listesinde 

Sabahattin Ali’nin kaleme aldığı Kürk Mantolu Madonna, günümüzde her ay ortalama 8 bin ile 12 bin 500 arasında satılmaktadır. Bu eser, yıllardır en çok satılanlar listesinde üst sıralarda yer alarak popülerliğini sürdürmektedir. Aynı zamanda Kürk Mantolu Madonna, Türk edebiyatının başyapıtlarından biri olarak kabul edilmektedir. Roman, 1983 yılından itibaren Yapı Kredi Yayınları tarafından yayımlanmakta olup geniş bir okur kitlesine ulaşmaktadır. 

8. Kürk Mantolu Madonna 21 Farklı Dile Çevrildi 

Sabahattin Ali’nin Kürk Mantolu Madonna adlı eseri, 2016 yılı başında İngiliz yayıncı Penguin’in modern klasikler serisinde yer almıştır. 73 yıl sonra ilk kez İngilizceye çevrilen eser, Maureen Freely ve Alexander Dawe tarafından yapılan tercüme edilmiştir. Böylece, eserin dünya çapında daha geniş bir okuyucu kitlesine ulaşması sağlanmıştır. 

Bugüne dek Kürk Mantolu Madonna, İngilizce dışında pek çok dile çevrilmiştir. Eser, bugüne kadar 21 farklı dile çevrilmiş ve 24 ülkede yayımlanmıştır. “Madonna in a Fur Coat” adıyla İngilizce, “Dörlemann” adıyla Almanca, “Le Serpent à Plumes” adıyla Fransızca, “Ad Marginem Press” adıyla Rusça, “Hena Com” adıyla Hırvatça, “Sphinx” adıyla Arapça ve “Shkupi” adıyla Arnavutça baskıları yayımlanmıştır. Ayrıca, eserin çevrildiği diğer diller arasında; Azeri Türkçesi, Boşnakça, Bulgarca, Çince, Danca, Farsça, İtalyanca, Lehçe, Makedonca, Moğolca, Romence ve Vietnamca da yer almaktadır.  

9. Markopaşa Dergisi ve Sabahattin Ali’nin Hapis Yılları 

Sabahattin Ali, 1946 yılında Aziz Nesin ile birlikte Markopaşa isimli mizah dergisi yayımlamaya başlamıştır. Derginin içeriği ve siyasi yaklaşımı sebebiyle ilerleyen dönemde büyük tartışmalara yol açmıştır. Bu tartışmalar, derginin yayın hayatına son verilmesine ve Sabahattin Ali’nin hapis cezası almasına sebep olmuştur. 

Sabahattin Ali, Paşa Kapısı Cezaevi’nde 1947 yılının Eylül ayında serbest bırakılmıştır. Ancak, daha sonra “Sırça Köşk” isimli öyküsü sebebiyle tekrar hapse girmiştir. Aralık 1947’de tekrar tahliye edilen Sabahattin Ali, bu dönemdeki zorlu süreçlere rağmen edebi çalışmalarına devam etmiştir. 

10. Sabahattin Ali’nin Gizemli Ölümü 

Sabahattin Ali, Markopaşa dergisi ve ardından gelen zorlu yıllardan sonra, yurt dışına gitmeyi planlamıştır. Fakat, pasaport verilmediği için yasal yollarla çıkış yapamamıştır. Bunun ardından kaçak olarak yurt dışına geçmeyi amaçlamıştır. Geçici olarak nakliyecilikle uğraşan Ali, Bulgaristan’a geçmek ve oradan Avrupa’ya ulaşmak için peynir nakliyeciliği görüntüsüyle Edirne’ye doğru yola çıkmıştır. Ancak, 2 Nisan 1948’de sınırı geçmeye çalışırken, ona rehberlik etmesi için anlaştığı Ali Ertekin tarafından Sazara Köyü civarındaki bir ormanda öldürülmüştür. Resmi kayıtlara göre, ölümünün gerekçesi “milli duygulara karşı yapılan tahrik” olarak açıklanmıştır. 

Bunun dışında bir diğer iddiaya göre, Sabahattin Ali işkence görerek başından aldığı darbelerle öldürülmüş ve bu işkence vakasının örtbas edilmesi amacıyla kurşunlanmıştır. Cenazesi, ölümünden iki ay sonra, Istranca Dağları eteğinde bir çoban tarafından bulunmuştur. Ölümünün üzerinden yıllar geçse de, Sabahattin Ali’nin ölümü hala birçok gizem ve soru işareti taşımaktadır.